Ο Βυζαντινός Στρατηλάτης Βελισάριος στο Τρικάμαρον της Βορείου Αφρικής: Η δόξα των ηρωικών Βυζαντινών
(15 Δεκεμβρίου 533 μ.Χ.)
Μέσα στις φλογερές αμμουδιές της Βόρειας Αφρικής, ο μέγας Βελισάριος, επικεφαλής μιας μικρής αλλά ατρόμητης στρατιάς, στάλθηκε από τον Αυτοκράτορα Ιουστινιανό για να συντρίψει το άγριο πειρατικό κράτος των Βανδάλων. Εκείνοι, γερμανικό φύλο που είχε ωθηθεί από την ορμή των Ούννων μέσα από ατελείωτες περιπέτειες, είχαν κατακτήσει τις εύφορες ακτές της Λιβύης, της Αλγερίας και της Τυνησίας. Το 455 μ.Χ. είχαν εισβάλει στη Ρώμη με τόση αγριότητα και μίσος, ώστε το όνομά τους έγινε συνώνυμο της καταστροφικής λεηλασίας: βανδαλισμός.
Ο Βελισάριος, ο απαράμιλλος Στρατηλάτης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, κατόρθωσε να αιφνιδιάσει τον Βάνδαλο βασιλιά Γελίμερο ως προς το ακριβές σημείο της απόβασής του. Τον Σεπτέμβριο του 533 μ.Χ., με αστραπιαία ταχύτητα, συνέτριψε τον Βανδαλικό στρατό στη μάχη του Δεκίμου, κοντά στην αρχαία Καρχηδόνα. Ο Γελίμερος, επικεφαλής των απομειναριών του στρατού του, υποχώρησε νοτιοδυτικά προς τη Μαυριτανία, προσμένοντας την ενίσχυση του αδελφού του Τζάζωνα. Ο Βελισάριος, μετά τη λαμπρή νίκη, προχώρησε θριαμβευτικά προς την Καρχηδόνα, στέλνοντας όμως αδιάκοπες περιπόλους να παρακολουθούν κάθε κίνηση του εχθρού.
Όταν πληροφορήθηκε ότι οι Βάνδαλοι είχαν συγκεντρωθεί στην τοποθεσία Τρικάμαρον, μόλις τριάντα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Καρχηδόνας, ο Βελισάριος κίνησε αμέσως. Οι εμπροσθοφυλακές του, με μάτια αετού, εντόπισαν τον εχθρό. Οι Βάνδαλοι, επιλέγοντας αμυντική τακτική, παρατάχθηκαν πίσω από τις όχθες ενός μικρού ρυακιού, αποφασισμένοι να αναμένουν την έφοδο των Βυζαντινών. Ο Γελίμερος τοποθέτησε τον στρατό του σε δύο γραμμές μάχης: στην πρώτη, αποκλειστικά Βάνδαλοι βαρείς ιππείς υπό την ηγεσία του αδελφού του Τζάζωνα· στη δεύτερη, περίπου έξι χιλιάδες ελαφροί ιππείς Μαυριτανοί που είχε προσελκύσει στην υπόθεσή του.
Την αυγή της 15ης Δεκεμβρίου, καθώς το φως του ήλιου χρύσωσε τα ξίφη και τις ασπίδες, οι δύο στρατοί παρατάχθηκαν αντιμέτωποι σε επική αντιπαράθεση. Γερμονοβάνδαλοι εναντιών Ρωμιών. Ο Βελισάριος, βλέποντας την εχθρική παράταξη, έταξε και αυτός τον στρατό του σε δύο γραμμές. Στην πρώτη τοποθέτησε το σύνολο του ιππικού σε διάταξη ακροβολισμού, ώστε να καλύψει ολόκληρο το εκτεταμένο μέτωπο των Βανδάλων. Πίσω του, σε δεύτερη γραμμή, στάθηκε το σύνολο του πεζικού μαζί με πεντακόσιους Βουκελάριους, τους επίλεκτους του, υπό την προσωπική του διοίκηση.
Με φωνή που αντήχησε σαν κεραυνός, ο Βελισάριος έδωσε το σύνθημα στον γενναίο Ιωάννη, αρχηγό του ιππικού, να επιτεθεί στο εχθρικό κέντρο. Σκοπός ήταν να δημιουργηθεί προγεφύρωμα στην όχθη που κρατούσαν οι Βάνδαλοι. Η κίνηση αυτή, περισσότερο επιθετική αναγνώριση παρά πλήρης έφοδος, έγινε με περιορισμένες δυνάμεις. Ο Ιωάννης ενέπλεξε τους άνδρες του, αλλά δεν τους άφησε να αγκιστρωθούν. Μόλις δέχτηκαν την αντεπίθεση των Βανδάλων, οι Βυζαντινοί ιππείς υποχώρησαν με τάξη και διέβησαν ξανά το ρυάκι προς τη δική τους όχθη. Οι Βάνδαλοι, με τον Τζάζωνα επικεφαλής, τους καταδίωξαν μέχρι την όχθη τους, αλλά εκεί σταμάτησαν και επέστρεψαν στις θέσεις τους.
Ο Βελισάριος, με το αετίσιο βλέμμα του στρατηλάτη, κατάλαβε ότι οι αντίπαλοι, παρά την αριθμητική τους υπεροχή, σκόπευαν να παραμείνουν σε αμυντική στάση. Τότε διέταξε τον Ιωάννη να εξαπολύει συνεχείς, ακατάπαυστες επιθέσεις κατά του εχθρικού κέντρου, χωρίς όμως να εμπλέκεται σε σώμα με σώμα μάχη. Έπρεπε να υποχωρεί όταν δεχόταν πίεση και να επιστρέφει αμέσως με μεγαλύτερη ορμή. Ο Ιωάννης, ενισχυμένος τώρα με όλους τους Βουκελάριους, εκτέλεσε τις διαταγές με απαράμιλλη πειθαρχία. Κάθε νέα έφοδος γινόταν με περισσότερες δυνάμεις και με ολοένα αυξανόμενη ηρωική μανία.
Οι Βάνδαλοι, δέχοντας καταιγισμό βελών από τους Βυζαντινούς Καβαλαρίους Ιππότες – τον κλασικό, ευέλικτο ιππέα της Αυτοκρατορίας – προσπαθούσαν να πλησιάσουν για να εμπλακούν σε άγρια, πρόσωπο με πρόσωπο μάχη. Τότε επενέβαιναν οι θωρακισμένοι Βουκελάριοι, οι οποίοι δεν δίσταζαν να ριχτούν με λύσσα ανάμεσά τους.
Τελικά, όταν ο Ιωάννης δέχτηκε ισχυρή πίεση, διέταξε νέα υποχώρηση. Λίγα λεπτά αργότερα, οι Βυζαντινοί Ιππότες όρμησαν ξανά. Αυτή τη φορά οι Βουκελάριοι άνοιξαν την επίθεση σαν κύμα σιδήρου, υποστηριζόμενοι από τα βέλη των Καβαλαρίων που ακολουθούσαν σε δεύτερο κλιμάκιο. Υπό το αβάσταχτο βάρος αυτής της συνδυασμένης, ηρωικής εφόδου, το βανδαλικό μέτωπο άρχισε να ραγίζει.
Ο Βελισάριος το αντιλήφθηκε αμέσως. Με φωνή που δόνησε τον αέρα, διέταξε ολόκληρο τον στρατό να επιτεθεί τώρα με όλη του τη δύναμη. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ένας Βουκελάριος, με χέρι θεϊκό, σκότωσε τον Τζάζωνα. Μόλις ο Γελίμερος αντίκρισε το άψυχο σώμα του αδελφού του, το ηθικό του συνετρίβη και τράπηκε σε άτακτη φυγή. Σταμάτησε μόνο όταν έφτασε στην ασφάλεια του στρατοπέδου του. Χωρίς ηγεσία, οι Βάνδαλοι, χτυπημένοι από ολόκληρο τον Βυζαντινό στρατό, κατέρρευσαν σαν πύργος από άμμο. Οι Μαυριτανοί σύμμαχοί τους, βλέποντας το μέτωπο να διαλύεται, εγκατέλειψαν κι αυτοί τον αγώνα.
Οι Βάνδαλοι, με το ηθικό τους συντετριμμένο, κλείστηκαν μέσα στο στρατόπεδό τους θρηνώντας οκτακόσιους νεκρούς. Οι Βυζαντινοί είχαν χάσει μόλις πενήντα άνδρες. Η μάχη είχε λήξει με νέα, λαμπρή και ηρωική νίκη του Βελισάριου. Δεν ήταν οι απώλειες που τον έκαναν να θριαμβεύσει· οι επιζώντες Βάνδαλοι ήταν περισσότεροι από τους Βυζαντινούς. Ήταν το ηθικό τους, η θέλησή τους για μάχη, που ο Βελισάριος είχε συντρίψει ολοκληρωτικά. Και αυτό ήταν το πιο φονικό πλήγμα.
Εν τω μεταξύ, ο Βελισάριος συνέχισε την επίθεσή του με αμείωτη ορμή, σκοπεύοντας να καταλάβει το εχθρικό στρατόπεδο. Οι Βάνδαλοι όμως δεν τόλμησαν να το υπερασπιστούν. Με τον βασιλιά τους επικεφαλής, τράπηκαν σε άτακτη, πανικόβλητη φυγή μόλις αντίκρισαν τις προσεγγίζουσες βυζαντινές φάλαγγες. Ο θρίαμβος του Βελισάριου ήταν πλέον σχεδόν απόλυτος.
Η κατάλυση του ισχυρού βανδαλικού βασιλείου από μια τόσο μικρή στρατιά αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά κατορθώματα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Χωρίς ναυτική υπεροχή, χωρίς ασφαλές λιμάνι για την απόβαση, με μόλις πέντε χιλιάδες ιππείς και δέκα χιλιάδες πεζούς απέναντι σε χιλιάδες εχθρικούς ιππείς, ο Βελισάριος πέτυχε αυτό που οι γραφειοκράτες της Κωνσταντινούπολης θεωρούσαν αδύνατο. Κατέλυσε το βασίλειο των Βανδάλων, αποδεικνύοντας σε όλους, όπως είχε πει και στους άνδρες του πριν από τη μάχη στο Τρικάμαρον, ότι δεν μετρά ο αριθμός ούτε η σωματική ρώμη των εχθρών. Πάνω από όλα μετρά η ατσάλινη ψυχική δύναμη και η καθαρή, μεγαλοφυής σκέψη. Και ο Βελισάριος, ο ηρωικός στρατηλάτης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, διέθετε και τα δύο σε υπερθετικό βαθμό.
Έτσι γράφτηκε μία ακόμα χρυσή σελίδα στην αιώνια δόξα των Βυζαντινών πολεμιστών.
Δείτε και: Το Σπαθί των Πάγων - Μια βυζαντινή περιπέτεια στην Ανατολή =>ΕΔΩ
